ЛАБОРАТОРИЯ ИНФОРМАЦИОННЫХ ТЕХНОЛОГИЙ

О сайте Программы и тексты Словари Учебники Календарь Ссылки Контакт
Версия сайта для для мобильных телефонов
Tänäpäi on enzimäinargi, 18. talvikuudu 2017


Учебник PAGIZEMMO KARJALAKSE.
Автор Ольга Жаринова

LUGU 16

SYÖMIZET DA JUOMIZET. ЕДА И НАПИТКИ





Tänäpäi on toinargi. Aigua on kuuzi čuassu. Vie on pimei, ga pidäy havaččuo. Anni nouzou da menöy pezevymäh. Sit tulou keitändypertih da rubieu varustamah huondesveruo. Anni keittäy lapsile pudron, varustau voileivät, valau mehuu. Sil keskie nouzou Mikko. Kuni ukko pezehes, Anni nostattau lapsii. Heile on paras uniaigu, himoittas vie muata. Mikko keittäy koufien da kuččuu kaikki syomäh. Jo on vittytostu vajai kaheksa. Pidäy lähtie ruadoh.

syvvä - есть, кушать
juvva - пить
pastua - печь
valua - наливать
varustua, valmistua - готовить
keittiä - готовить, варить

syömine - еда
juomine - напитки
pastos - выпечка
pudro - каша
voileiby - бутерброд
mehu - сок

huondesvero - завтрак
murgin - обед
lounat - полдник
ildaine - ужин

syvvä huondesvero - завтракать
murginoija - обедать
illastua - ужинать

nälgy - голод
olla nälläs - быть голодным
himoittua - хотеться
tahtuo - хотеть
pezevyö, pestäkseh - мыться

kuppi - чашка
luzikku - ложка
veičči - нож
juodu - миска

tt/t: keittiä - keitän, lettu - letun
kk/k: rokku - rokan, šipainiekku - šipainiekan
čč/č: veičči - veičen
d/j: maido - maijot
d/v: juodu - juvvat
b/v: leiby - leivän
lg/ll:lgy - nälläs
pp/p: kuppi - kupin




- Tahtotgo syvvä? - Хочешь кушать?
- Mielel syözin. Nälläs olen. - С удовольствием поел бы. Я голодный.
  
- En tahto syvvä, juon mehuu. - Кушать не хочу, попью соку.
  
- Tule meijänke syömäh. - Иди кушать с нами.
- Passibo, ei himoita. Vastevai murginoičin. - Спасибо, не хочется. Только что пообедал.
  
- Juotgo čuajuu? - Выпьешь чаю?
- Ga vala, juon kupin. - А наливай, выпью чашку.


MUSTA! ПОМНИ! С глаголами syvvä, juvva обычно используют партитив существительного, обозначающий неопределённое количество пищи, жидкости:

Minä juon mehuu, a sinä juot maiduo. Я выпью соку, а ты пей молоко.
Lapsi syöy pudruo joga huondestu. Ребёнок ест кашу каждое утро.


Midä sinä syöt?
Minä syön kalua, pudruo, ruahtuo, lihua, n'amuu.

Midä sinä juot?
Minä juon čuajuu, mehu, maiduo, vetty.

Расскажи, что ты ешь на завтрак, на обед, на ужин.
Huondesverokse minä syön jogurtua, voileibiä da juon čuajuu. Murginan aigah minä mielel syön rokkua, lihua da kartohkua, juon vetty. Lounuan aigah minä juon čuajuu piiruanke. Ildazekse minä syön ruahtuo da juon maiduo.


Kielitiedo. Грамматика


Следует помнить, что в карельском языке рядом с глаголом несовершенного вида требуется рядом существительное в партитиве совершенного вида - в аккузативе:

Minä syön lihua. Minä söin lihat.
Я ем мясо. Я съел мясо.
  
Lapsi juou maiduo. Lapsi joi maijot.
Ребёнок пьёт молоко. Ребёнок выпил молоко.
  
Muamo keittäy rokkua. Muamo keitti rokan.
Мама варит уху. Мама сварила уху.
  
Tyttö lugou kniigua. Tyttö lugi kniigan.
Девочка читает книгу. Девочка прочитала книгу.


- Minul on nälgy.
- Tottugo? Minul on kaksi voileibiä. Ole hyvä, ota.
- Passibo.
- Ei mil.


PASTOKSET. ВЫПЕЧКА





Pyhinpäivin meijän Maša-buabo pastau piiruadu: šipainiekkua, pyöräkkyö, nižustu. Minä enimäl suvaičen buaban pastettuu sulčinua. Myö perehinneh istavummo stolah, syömmö buaban magieloi pastoksii da juommo samvuaras keitetty čuajuu.

Istoi syömäh meijanke. Садись с нами кушать.
Lapset, tulgua syömäh! Дети, идите кушать.
Tytöt, istavukkua stolah. Девочки, садитесь за стол.
Mikko, istoi lähembi stolua. Миша, сядь ближе к столу.




Kafees


- Terveh.
- Terveh.
- Kuppi čuajuu da yksi kartohkupyöräkkö.
- Viizikymmen rubl'ua.
- Passibo.
- Ole hyvä.

- Terveh.
- Terveh.
- Kaksi kuppii koufeidu da kaksi voileibiä.
- 166 rubl'ua.
- Suaugo vie kaksi jiätelyö mandžonke?
- Suau, kaikkiedah 246 rubl'ua.
- Passibo.
- Ole hyvä.




Karjalazien syömizet. Пища карелов


Midä syvväh karjalazet? Perindölline karjalaine syömine on kala - veres, suolattu, kuivattu. Paras syömine on kalarokku. Vie suvaijah karjalazet siendy kartohkanke. Joga emändy suoluau sygyzyl puččizen siendy. Talvekse kerätäh marjua: šluboidu, must'oidu, buolua, garbaluo. Söittögo konzu marjurokkua? Oppikkua luadie iče.




Marjurokku. Ягодный суп


Buolan, must'oin, šluboin libo juomoin marjat lädžöitetäh , valetah vetty da pannah tulel. Kiehujah rokkah ližätäh vähäine ruisjauhuo da zuaharipeskuu. Syvväh leivänke. Ягоды брусники, черники, морошки или голубики мнут, добавляют воду и кипятят. В процессе варки добавляют немного ржаной муки и сахарного песка. Едят ягодный суп с хлебом.


MARJAT. ЯГОДЫ





Karjalaine sanou nenga. Карел скажет так


  • Leiväl muailmu kuuluu. Мир славится хлебом.
  • Piirai stolan čomendau. Пирог стол украшает.
  • Kartohkas on puoli leibiä. Картошка - половина хлеба.
  • Ongitetul kadal da pakičusmaijol et liho. От уженой рыбы да чужого молока не растолстеешь.
  • Marju on magei syvvä, vai paha kerätä. Ягода сладкая, да собирать тяжко.
  • Kuni jalgu kapsau, sini suu n'apsau. Пока нога топает, и рот лопает.